TÁO BÓN: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ BẰNG ĐÔNG Y HIỆU QUẢ

Theo lương y Hoàng Văn Tuấn táo bón xuất hiện phổ biến ở mọi lứa tuổi. Nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể do nhịn đại tiện hay chế độ ăn thiếu chất xơ. Song tình trạng táo bón ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống và sức khỏe của bạn và người thân xung quanh nên bạn cần lưu tâm đến vấn đề táo bón này.

1. Táo bón là gì?

Táo bón là hiện tượng đại tiện không thường xuyên và phân rắn, khó đại tiện. Theo y học, được định nghĩa là dưới 3 lần đi đại tiện trong một tuần. Đây là hiện tượng đi ngoài khó khăn, giảm số lần đi ngoài, mất nước trong phân. Có hai loại táo bón là táo bón cơ năng và táo bón thực thể. Táo bón loại đầu phổ biến hơn, không đáng quan ngại. Nhưng táo bón thực thể hay táo bón mạn tính lại gây ảnh hưởng lớn đến công việc và sinh hoạt hàng ngày.

2. Nguyên nhân gây táo bón

Việc phân trở nên khô cứng do phân đi qua phần trực tràng của cơ thể chậm hơn bình thường gây nên tình trạng bón. Những nguyên nhân tác động tạo nên táo bón cơ năng điển hình ở cơ thể có thể kể đến:

  + Chế độ ăn không hợp lý: Chế độ ăn ít rau xanh, ít chất xơ, thức ăn nhiều mỡ, giàu chất béo động vật, thức ăn sẵn, uống ít nước.

  + Lạm dụng các chất kích thích: Như cafein, rượu, bia,…gây lợi tiểu, mất nước.

  + Chế độ sinh hoạt: Ít vận động, đi lại, ngồi một chỗ nhiều do tính chất công việc bắt buộc (dân văn phòng) hay do tuổi tác (trẻ nhỏ và người già) hoặc do bệnh tật gây nên. Áp lực công việc căng thẳng là một trong các yếu tố nguy cơ gây táo bón cao.

  + Thói quen, tâm lý: Ngại đi ngoài, thường xuyên bỏ qua nhu cầu đi đại tiện, thói quen nhịn đại tiện xuất hiện, lâu ngày sẽ dẫn tới tình trạng táo bón kéo dài.

  + Dùng thuốc: Tình trạng táo bón gây nên do tác dụng phụ của các loại thuốc như thuốc giảm đau, thuốc gây tê, thuốc về huyết áp…

  + Tiền sử gia đình: Gia đình có tiểu sử bị mắc táo bón thì khả năng cao đời con, đời cháu cũng mắc táo bón do yếu tố gen di truyền qua các thế hệ.

  + Dị ứng sữa bò: Do sữa và các chế phẩm từ sữa.

  + Tiếp xúc với các hóa chất độc hại lâu ngày: điển hình là chì.

Bên cạnh đó, tình trạng táo bón có thể do các bệnh lý gây nên, trong đó có các nguyên nhân sau:

Nguyên nhân thần kinh: Các bệnh lý về thần kinh như: Parkinson, tai biến mạch máu não, táo bón sau chấn thương tủy sống,…gây nên những thương tổn ở thần kinh, ảnh hưởng đến khả năng đi ngoài, hay kiểm soát việc đi đại tiện.

Nguyên nhân tiêu hóa: Các vấn đề liên quan mật thiết đến đường tiêu hóa như trĩ, sa trực tràng, tắc ruột, hội chứng ruột kích thích,…cũng là một trong những nguyên nhân gây nên táo bón, do có sự tác động trực tiếp vào trực tràng.

Nguyên nhân nội tiết: Sự thay đổi nội tiết ở phụ nữ có thai và sau sinh. Việc thay đổi nồng độ progesterone trong thai kỳ làm giảm nhu động ruột và đại tràng, giảm co thắt cơ trơn, từ đó dẫn đến táo bón. Và khi bà mẹ mang thai, bào thai lớn chèn ép lên khung chậu khiến sự co bóp và di chuyển của phân trở nên khó khăn hơn.

3. Triệu chứng của táo bón

Các bạn nên chú ý khi bản thân xuất hiện các triệu chứng sau đây:

  + Đi ngoài với tần suất ít hơn 3 lần/ tuần.

  + Phân cứng, khô, khó đi ra ngoài. Phân mang kích thước lớn, cọ xát vào niêm mạc hậu môn, cọ xát nhiều gây chảy máu niêm mạc, khiến bề mặt phân dính máu, kèm theo chất nhầy của đại tràng, trực tràng.

  + Có cảm giác đầy hơi, có biểu hiện đau bụng, cứng bụng.

  + Rặn mạnh khi đi ngoài gây cảm giác căng thẳng, không muốn đi ngoài do sợ đau khi đại tiện, không đi ra hết phân trong trực tràng.

  + Trạng thái cáu kỉnh, tức giận thường xuyên do đại tràng hấp thu chất độc từ phân vào máu, gây nên nhiễm độc thần kinh.

4. Cách điều trị táo bón hiệu quả

Chữa táo bón không khó lắm. Nếu trường hợp bạn chỉ mắc táo bón cơ năng, tức là bạn chỉ bị táo bón thể nhẹ thì có thể điều trị bằng các cách đơn giản sau:

Thay đổi chế độ ăn

Tăng cường ăn các loại trái cây, rau củ quả tươi, ngũ cốc để bổ sung chất xơ nhằm thúc nhu động ruột hoạt động. Khuyến cáo nên ăn ít nhất từ 18-30 chất xơ/ ngày.

Uống nhiều nước: Bạn nên tạo thói quen uống nước thường xuyên, mỗi ngày, kể cả khi không khát, uống đủ 1.5-2 lít/ngày.

Thay đổi loại sữa phù hợp với người bị táo bón khi uống sữa.

Bổ sung lợi khuẩn và chất xơ hòa tan: Giúp ăn ngon miệng, cải thiện tình trạng hấp thụ thức ăn, tiêu hóa nốt phần thức ăn dư thừa còn lại (phân mịn, thành khuôn, dễ ra hơn), ngăn ngừa cũng như giảm thiểu tình trạng táo bón.

5. Lương y Hoàng Văn Tuấn chia sẻ bài thuốc nam chữa bệnh táo bón cực kỳ hiệu quả

5.1. Trị táo bón bằng cây chó đẻ

Cây chó đẻ là thảo dược tính mát, có tác dụng trị nóng trong, kích thích đại tiện và giúp ăn uống ngon miệng hơn. Loại cây này từ lâu đã được người dân Ấn Độ cũng như các nước khác trên thế giới dùng làm thuốc chữa táo bón, kiết lỵ và một số vấn đề về gan.

Chuẩn bị: 40g cây chó đẻ

Cách dùng: Nấu nước uống thay trà hàng ngày để khắc phục táo bón do gan nóng nhiệt

5.2. Bài thuốc dân gian chữa táo bón từ hạt thì là

Nghiên cứu cho thấy các chất trong hạt thì là có tác dụng làm kích thích co bóp nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa thức ăn. Chính vì vậy, bạn có thể tận dụng nguyên liệu dễ kiếm này để khắc phục tình trạng khó đi cầu.

Chuẩn bị: Hạt thì là khô

Cách dùng: Sao hạt thì là cho chín vàng, nghiền thành bột mịn. Mỗi ngày đều đặn lấy 1/2 thìa pha cùng nước ấm uống vào buổi sáng.

5.3. Cách chữa táo bón bằng mật ong

Mật ong có nhiều công dụng quý với sức khỏe như cải thiện hệ miễn dịch, thải độc, kháng khuẩn, ức chế sự phát triển của các tác nhân gây hại trong đường ruột. Đặc biệt, thành phần vitamin C và nước dồi dào trong mật ong còn giúp đưa thêm chất lỏng vào ruột, bôi trơn đường tiêu hóa, làm mềm phân. Bạn có thể thực hiện mẹo chữa táo bón bằng bài thuốc dân gian từ mật ong theo hướng dẫn sau.

Chuẩn bị: 100ml mật ong nguyên chất, 1 ly sữa ấm

Cách dùng: Cho mật ong vào ly sữa, quậy đều hỗn hợp lên và uống hết 1 lần. Bạn nên uống vào buổi sáng sớm trước khi ăn để kích thích đại tiện, tạo thói quen đi cầu đều đặn mỗi ngày.

5.4. Bài thuốc trị táo bón từ lô hội (nha đam )

Gel lô hội được sử dụng như một phương thuốc nhuận tràng, giúp cải thiện tình trạng táo bón , đồng thời giảm viêm nhiễm trong đường ruột.

Chuẩn bị: 1 lá lô hội, đường phèn

Cách dùng: Gọt bỏ lớp vỏ xanh bên ngoài, lấy ruột lô hội cắt thành những miếng nhỏ đem nấu chung với đường phèn. Để nguội, chia 3 lần ăn trong ngày, dùng cả cái lẫn nước. Khi thấy phân mềm thì nên ngưng ngay, không nên dùng lô hội kéo dài sẽ chuyển thành tiêu chảy.

5.5. Chữa táo bón bằng bài thuốc dân gian từ lá cây keo nhọn

Lá keo nhọn có tác dụng tương tự như một loại thuốc xổ. Nó có tác dụng kích thích đi tiêu cực mạnh, vì vậy bạn chỉ nên áp dụng sau khi thử nghiệm các bài thuốc chữa táo bón dân gian khác mà không có kết quả.

Chuẩn bị: 5 lá keo nhọn, 2 lát gừng, 1 ít hạt thì là

Cách dùng: Đem các nguyên liệu trên nấu với 1 ly nước. Nấu sôi kỹ, gạn nước để nguội uống vào buổi tối.

5.6. Mẹo trị táo bón với vừng đen

Thành phần tinh dầu và chất xơ trong vừng đen giúp bôi trơn đường ruột, làm tăng khối lượng phân, tạo điều kiện cho quá trình tiêu hóa được nhanh chóng hơn. Đây cũng là vị thuốc có tác dụng nhuận tràng được Đông y ưu ái sử dụng trong nhiều bài thuốc chữa táo bón.

Nguyên liệu: Vừng đen (50g), mật ong nguyên chất (30ml)

Cách dùng: Sao vừng đen cho thơm rồi trộn chung với mật ong ăn 2 – 3 lần trong ngày.

5.7. Bí quyết chữa táo bón bằng rau mồng tơi theo kinh nghiệm dân gian

Theo các tài liệu y học cổ truyền, rau mồng tơi có tính hàn, giúp nhuận tràng, thông tiện, trị nóng trong, làm sạch chất độc hại trong đường ruột. Ngoài ra, chất nhớt được tìm thấy trong loại rau này cũng giúp thức ăn di chuyển nhanh hơn xuống đại tràng, rút ngắn thời gian tiêu hóa, giảm táo bón.

Chuẩn bị: 500g rau mồng tơi

Cách dùng: Nấu canh chung với cua đồng, tôm hoặc thịt bằm ăn hàng ngày. Sau vài ngày, hoạt động đại tiện sẽ thông suốt, dễ dàng hơn.

5.8. Trị táo bón bằng rau diếp cá

Thêm một cách trị táo bón bằng bài thuốc dân gian bạn có thể sử dụng để khắc phục bệnh tại nhà đó là dùng rau diếp cá. Dù có vị tanh khó chịu nhưng loại rau này rất mát và chứa nhiều chất xơ. Nó là cứu cánh cho nhiều bệnh nhân bị táo bón.

Chuẩn bị: 10g rau diếp cá khô

Cách dùng: Hãm rau diếp cá khô tương tự như pha trà. Uống nhiều lần trong ngày. Có thể xay diếp cá tươi lấy nước uống mỗi ngày 1 ly hoặc ăn sống kèm với các món như cá, thịt để tăng hiệu quả điều trị táo bón.

5.9. Khắc phục táo bón bằng bài thuốc dân gian từ rễ cây đại hoàng

Rễ cây đại hành có tính lạnh nên có tác dụng tích cực đối với những trường hợp bị táo bón do nhiệt kết. Bạn có thể lấy 6 – 12g rễ đại hành sắc nước uống. Ngoài ra dân gian còn kết hợp nguyên liệu này với một số vị thảo dược khác làm thuốc chữa táo bón.

Chuẩn bị: Địa hoàng, hạt đào, diêm tiêu, hạt bí đao mỗi loại 9g, mẫu đơn bì 12g.

Cách dùng: Tất cả sắc lấy nước chia 3 lần uống giúp dễ đi cầu, giảm đau bụng.

5.10. Giảm táo bón bằng hạt mã đề

Hạt mã đề cũng là một trong những vị thuốc có tác dụng nhuận tràng tự nhiên. Nó giúp cải thiện tiêu hóa, giảm táo bón mà không gây tác dụng phụ như những loại thuốc tân dược.

Chuẩn bị: 15g hạt mã đề

Cách dùng: Pha hạt mã đề với nước đun sôi để nguội hoặc sữa. Uống vào buổi tối trước khi đi ngủ khoảng 1 tiếng.

5.11. Bài thuốc chữa táo bón bằng rau má

Trong số những cách chữa táo bón bằng bài thuốc dân gian hiện nay thì mẹo dùng rau má đang được nhiều người thực hiện. Thực phẩm này vốn nổi tiếng lá có tính mát và chứa nhiều chất xơ, vitamin cũng như khoáng chất tốt cho sức khỏe, bao gồm cả sức khỏe đường tiêu hóa

Chuẩn bị: 30g rau má

Cách dùng: Rửa sạch rau má bằng nước muối, dùng máy xay sinh tố xay nhuyễn chắt lấy nước uống. Một cách khác có thể lấy rau má trộn với giấm và dầu mè ăn kèm với cơm vài ngày liên tục sẽ thấy hiệu quả.

5.12. Chữa táo bón bằng quả sung

Ít ai có thể ngờ rằng quả sung lại chứa nhiều dưỡng chất quý cho sức khỏe như vitamin A, C, K, sắt, photpho, kali, canxi và đặc biệt là chất xơ. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm cũng ghi nhận, quả sung có tác dụng nhuận tràng, thông tiện, kháng khuẩn, tiêu viêm rất tốt cho những người bị táo bón do mắc các bệnh lý viêm nhiễm ở đường tiêu hóa.

Chuẩn bị: 30 – 60g quả sung

Cách dùng: Ăn sổi, muối chua ăn với cơm hoặc sắc lấy nước uống.

5.13. Dùng khoai lang chữa táo bón

Cả củ và lá khoai lang đều có tác dụng chữa táo bón nhờ tác dụng nhuận tràng tự nhiên. Bạn có thể lựa chọn một trong 2 cách sau:

Cách 1: Lấy 1 củ khoai lang sống, gọt vỏ, cho vào cối giã nát. Chế thêm một bát nước sôi vào, khuấy đều, gaan5 lấy nước cốt uống vào buổi sáng.

Cách 2: Lấy 60g lá khoai lang tươi ( tương đương 30g lá khô ). Nấu nước uống.

Củ khoai lang