Bệnh viêm loét dạ dày tá tràng – những điều cần biết

Theo lương y Hoàng Văn Tuấn Viêm loét dạ dày tá tràng là bệnh lý thường xuất hiện ở mọi lứa tuổi, không phân biệt giới tính. Nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể khỏi hẳn, ngược lại, có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, chúng ta cần hiểu rõ về bệnh để phòng bệnh và điều trị bệnh tốt hơn.

1. Viêm loét dạ dày tá tràng là gì?

Loét dạ dày tá tràng là bệnh làm tổn thương loét trên niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng (phần tiếp nối với dạ dày và là phần đầu của ruột non). Mặc dù đã có những tiến bộ lớn trong chẩn đoán và điều trị nhưng bệnh vẫn là một vấn đề sức khỏe lớn bởi số lượng bệnh nhân nhiều, tính chất bệnh mạn tính và dễ tái phát, và có thể gây một số biến chứng.

2. Yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến loét dạ dày tá tràng

Có rất nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh loét dạ dày tá tràng. Nắm được các yếu tố nguy cơ sau đây có thể giúp chúng ta thay đổi lối sống, thay đổi thói quen ăn uống, sinh hoạt để phòng và điều trị bệnh được hiệu quả hơn.

Di truyền: loét tá tràng có tính chất di truyền, tần suất cao ở một số gia đình và đồng thời xảy ra ở cả 2 anh (chị) em sinh đôi cùng trứng hơn là khác trứng.

Yếu tố tâm lí (stress): Những người hay bị căng thẳng, lo lắng sẽ có nguy cơ mắc bệnh loét dạ dày tá tràng, bởi các căng thẳng kéo dài có ảnh hưởng lớn đến quá trình bài tiết acid trong dạ dày. Căng thẳng thần kinh, sang chấn tâm lí, tình cảm cũng ảnh hưởng đến kết quả điều trị loét dạ dày tá tràng.

Yếu tố tiết thực (liên quan đến thói quen, tập tục ăn uống vùng miền): Không loại trừ loét phân bố theo địa dư là có sự đóng góp của thói quen ăn uống. (Bắc Ấn ăn nhiều lúa mì loét dạ dày tá tràng ít hơn Miền Nam ăn toàn gạo).

Hút thuốc lá và uống rượu bia (các đồ uống có cồn khác): trong khói thuốc lá có chứa hơn 200 loại chất gây hại cho sức khỏe của con người, trong đó đặc biệt là chất nicotine. Chất nicotine sẽ gây kích thích cơ chế để tiết ra nhiều cortisol – đây là tác nhân chính làm tăng nguy cơ loét dạ dày. Thuốc lá còn làm chậm sự lành sẹo và gây đề kháng với điều trị. 

Thói quen ăn uống, sinh hoạt không điều độ: ăn uống không đúng giờ, đúng bữa, hay bỏ bữa nhất là bữa sáng, ăn quá khuya, thức khuya, lười vận động…

Thói quen ăn uống: thích ăn các món chua, cay, nóng, lạnh, cứng, khó tiêu…

3. Nguyên nhân dẫn đến loét dạ dày tá tràng

Có nhiều nguyên nhân gây loét dạ dày tá tràng, nhưng trên thực tế lâm sàng, thường thấy có những nguyên nhân sau:

Loét do Helicobacter pylori (Hp): là nguyên nhân chủ yếu gây loét dạ dày tá tràng, viêm dạ dày cấp và mạn, ung thư dạ dày. 

Thường xuyên sử dụng các loại thuốc kháng sinh, kháng viêm, giảm đau: Đây là nguyên nhân thứ hai sau nhiễm Helicobacter pylori. Việc sử dụng lâu dài thuốc kháng sinh, kháng viêm, giảm đau ở người lớn tuổi, làm ức chế quá trình tổng hợp prostaglandin, là chất có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày bị sụt giảm, gây loét dạ dày- tá tràng.

4. Biểu hiện của bệnh loét dạ dày tá tràng

Dưới đây là những biểu hiện thường xuất hiện trong bệnh loét dạ dày tá tràng. Khi có những biểu hiện tương tự dưới đây, bạn nên tìm đến bác sĩ để khám và được tư vấn, làm các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán, điều trị bệnh thích hợp hoặc để loại trừ bệnh.

Đau bụng vùng thượng vị (vùng trên rốn): triệu chứng gần như luôn luôn xuất hiện ở bệnh loét dạ dày tá tràng. Đau có thể từ mức độ khó chịu, âm ỉ, đến dữ dội. Tùy thuộc vào vị trí ổ loét, tính chất đau có thể ít nhìu khác biệt.

Loét dạ dày: tùy vị trí ổ loét mà vị trí và tính chất lan của tính chất đau có thể khác nhau. Thường đau sau ăn khoảng vài chục phút đến vài giờ. Đáp ứng với bữa ăn và thuốc trung hòa acid kém hơn so với loét hành tá tràng.

Loét hành tá tràng: thường xuất hiện lúc đói hoặc sau bữa ăn 2-3 giờ, đau tăng lên về đêm, ăn vào hoặc sử dụng các thuốc trung hòa acid thì đỡ đau nhanh.

Đau âm ỉ kéo dài, thành từng cơn nhưng có tính chu kì và thành từng đợt.

Có thể có các triệu chứng: buồn nôn, nôn, chán ăn, cảm giác nóng rát, đầy trướng bụng, ợ chua.

Trong đợt loét có thể sụt cân nhẹ, sau đợt loét sẽ trở lại bình thường.

5. Biến chứng của bệnh loét dạ dày tá tràng

Loét dạ dày tá tràng nếu không được điều trị thích hợp, lâu ngày sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.

Xuất huyết tiêu hóa trên (chảy máu vết loét): là biến chứng thường gặp nhất. Khoảng 15-20% bệnh nhân loét dạ dày tá tràng có một hoặc nhiều lần chảy máu. Người già chảy máu nhiều hơn người trẻ. Biến chứng chảy máu có thể xảy ra trong đợt loét tiến triển hoặc cũng có thể là dấu hiệu đầu tiên.

Thủng hoặc dò ổ loét: đây là biến chứng thứ hai sau chảy máu. Thường khởi đầu bằng cơn đau dữ dội như dao đâm.

Hẹp môn vị: thường gặp ở ổ loét hành tá tràng. Thường biểu hiện là đau vùng thượng vị, nổi gò vùng thượng vị, nôn ra thức ăn cũ.

Ung thư hóa: tỉ lệ ung thư hóa khoảng 5-10%, và thời gian loét kéo dài >10 năm.

6. Lương y Hoàng Văn Tuấn đưa ra lời khuyên đẩy lùi viêm loét dạ dày tá tràng

Loét dạ dày tá tràng nếu không tuân thủ điều trị sẽ dẫn đến những biến chứng vô cùng nguy hiểm (đã nêu ở phần biến chứng của loét dạ dày tá tràng). Vì vậy, nên thay đổi thói quen sinh hoạt, thói quen ăn uống, tránh các yếu tố có hại cho dạ dày để phòng bệnh và điều trị bệnh tốt hơn, cải thiện triệu chứng và tránh các biến chứng có hại. Dưới đây là một số điều cần lưu ý để dự phòng bệnh loét dạ dày tá tràng:

Nên tập thói quen ăn uống lành mạnh, khoa học: ăn chậm, nhai kĩ, ăn uống đúng giờ, tránh bỏ bữa nhất là bữa sáng, không nên ăn khuya (không ăn trễ hơn 8 giờ tối), không để quá đói hoặc ăn quá no, tránh ăn các thức ăn quá chua, quá cay, quá nóng, quá lạnh, quá ngọt, quá khô, hạn chế thức ăn nhanh, đồ hộp, nhiều dầu mỡ,…

Cần bổ sung vitamin A, D, K, B12, acid folic, canxi, Fe, Zn,..trứng, sữa giúp trung hòa acid dạ dày tốt hơn,..

Tránh các chất kích thích: rượu, bia, thuốc lá, trà, cà phê,…

Hạn chế dùng các thuốc kháng sinh, kháng viêm, các thuốc giảm đau, khi dùng cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được sử dụng các thuốc thích hợp ít ảnh hưởng đến niêm mạc dạ dày hoặc thêm các loại thuốc hỗ trợ dạ dày…

Tái khám đúng hẹn, khi đi khám cần mang theo sổ khám bệnh và các loại thuốc hiện đang dùng.

Vận động phù hợp, tập thể dục đều đặn và hợp lí, khoảng 30 phút/ngày, 5 lần/tuần để có sức khỏe tốt, tâm trạng thoải mái.

Nghỉ ngơi hợp lí, ngủ đủ.

Để tâm trạng thoải mái, thư giãn, tránh căng thẳng, stress…

7. Lương y Hoàng Văn Tuấn chia sẻ một số bài thuốc nam chữa viêm loét dạ dày tá tràng

7.1. Mật ong kết hợp với nghệ

Trong mật ong có các chất kháng viêm, khử khuẩn, tăng cường hệ miễn dịch. Được dùng nhiều trong các bài thuốc điều trị bệnh.

Trong nghệ có chất curcumin, đây là chất oxy hóa cao, có tác dụng kháng viêm và chống ung thư.

Mật ong kết hợp với nghệ

Kết hợp mật ong với nghệ giúp tăng cường khả năng kháng viêm, hỗ trợ tiêu hóa, giảm tình trạng đầy hơi, tăng cường các lợi khuẩn cho đường ruột. Giúp giảm đau dạ dày hiệu quả.

Chuẩn bị:

1 muỗng mật ong nguyên chất

1 muỗng bột nghệ

Cách thực hiện:

Cho mật ong và bột nghệ vào ly, đổ nước ấm vào và khuấy đều. Mỗi ngày uống từ 2 đến 3 lần để giảm đau dạ dày.

7.2. Mật ong kết hợp với chuối xanh

Ngoài kết hợp với nghệ, mật còn có thể với chuối xanh để điều trị đau dạ dày. Chuối xanh có khả năng làm lành niêm mạc của dạ dày, nó còn có khả năng ức chế các acid, giảm tình trạng ợ nóng.

Chuẩn bị:

Chuối xanh

Mật ong

Mật ong kết hợp với chuối xanh

Cách thực hiện:

Chuối xanh bỏ vỏ và thái thành từng lát mỏng

Đem đi phơi khô các lát chuối đã thái

Sau đó mang chuối đi xay thành bột rồi bỏ vào lọ bảo quản

Mỗi ngày lấy 1 muỗng bột chuối xanh pha cùng với 1 muỗng mật ong nguyên chất cùng với nước ấm và dùng. Dùng đều đặn để có hiệu quả.

7.3. Bí đỏ

Bí đỏ giúp tăng cường miễn dịch, đẩy lùi các vi khuẩn, virus gây bệnh xâm nhập vào cơ thể.

Trong bí đỏ có chứa các vitamin giúp hỗ trợ quá trình tiêu hóa được tốt hơn.

Bí đỏ chữa đau dạ dày

Cách thực hiện:

Cách 1: Lấy 30gr hạt bí đỏ sao đến khi vàng thì làm thành bột và bỏ vào lọ bảo quản. Mỗi lần dùng lấy 1 muỗng bột bí đỏ pha với 1 ly nước ấm nhỏ. Uống mỗi ngày để bệnh được cải thiện.

Cách 2: Bí đỏ sau khi bỏ vỏ, cho vào máy xay  hoặc máy ép lấy nước uống mỗi ngày. Mỗi ngày uống từ 2 ly nước ép bí đỏ để giảm tình trạng đau dạ dày.

Cách 3: Có thể nấu canh bí đỏ dùng mỗi ngày để hỗ trợ điều trị đau dạ dày.

7.4. Nha đam

Nha đam hay Lô hội là dược liệu tốt trong điều trị chứng chướng bụng, đầy hơi. Nghiên cứu cho thấy dùng  nước ép nha đam sau mỗi bữa ăn sẽ giảm chứng đầy hơi.

Trong nha đam có chứa phytochemical, chất này có tính kháng viêm, chứa các kháng sinh và sát trùng. Thúc đẩy phát triển các lợi khuẩn cho đường ruột, và đẩy lùi các vi khuẩn có hại.

Nha đam chữa đau dạ dày

Cách thực hiện:

Nha đam bỏ sạch vỏ, đặc biệt lớp vỏ vàng gần gốc, lớp vỏ này gây kích ứng đường ruột.

Rửa sạch nha đam sau khi bỏ vỏ và cho vào máy xay lấy nước uống.

Uống nước ép nha đam mỗi ngày sau bữa ăn giúp giảm đau dạ dày và các chứng đầy hơi.

7.5. Lá mơ

Lá mơ ngoài dùng làm món ăn thì còn là một dược liệu giúp điều trị đau dạ dày hiệu quả. Lá mơ được nhiều người áp dụng điều trị đau dạ dày và có hiệu quả. Trong lá mơ có các chất hỗ trợ điều trị các bệnh về đường tiêu hóa như giải độc, tẩy giun, kiết lỵ, đau dạ dày.

Lá mơ chữa đau dạ dày

Chuẩn bị:

Lá mơ khoảng 30gr

Cách thực hiện:

Lá mơ sau khi rửa sạch, để ráo thì giã nát, lọc lấy nước uống. Mỗi ngày duy trì uống 1 lần để giảm đau dạ dày.

7.6. Gừng

Trong rừng chứa các chất tăng cường khả năng kháng viêm, chất chống oxy hóa cao. Ngậm 1 lát gừng tươi sau bữa ăn sẽ giúp hệ tiêu hóa của bạn tốt hơn, chống chướng bụng.

Gừng chữa đau dạ dày

Cách thực hiện:

Buổi sáng và buổi tối bỏ vài lát gừng vào trà xanh để uống sẽ giảm các triệu chứng của bệnh đau dại dày.

Hoặc người bệnh có thể kết hợp 1 muỗng nước cốt gừng, 1 muỗng nước cốt chanh và 1 thìa mật ong sau đó cho nước lọc vào khuấy đều và uống sẽ giúp cải thiện tình trạng đau dạ dày.

7.7. Bắp cải

Bắp cải thuộc tính hàn, có công dụng thanh nhiệt, bổ cho tỳ vị, tốt cho dạ dày.

Trong bắp cải có các vitamin, muối khoáng,…hỗ trợ chữa các bệnh về dạ dày như: Viêm loét dạ dày, đau dạ dày…

Bắp cải chữa đau dạ dày

Cách thức hiện:

Bắp cải sau khi ngâm nước muối, rửa sạch thì để ráo rồi mang chần với nước sôi.

Cho bắp cải đã trần qua nước sôi vào máy xay mịn ra.

Dùng vải lọc, lọc lấy nước và uống. Chia đều ra uống mỗi ngày, uống mỗi ngày để có hiệu quả.

7.8.Đậu rồng

Các chất trong đậu rồng có công dụng làm lành các vết bị loét, hỗ trợ bảo vệ lớp niêm mạc dạ dày, ngăn tình trạng xuất huyết dạ dày.

Đậu rồng chữa đau dạ dày

Cách thực hiện:

Tách đậu rồng lấy hạt, rửa sạch hạt, phơi khô và xay thành bột và bỏ vào lọ bảo quản.

Mỗi lần dùng lấy 1 muỗng bột hạt đậu rồng và một muỗng mật ong pha với nước uống.

Uống đều đặn mỗi ngày trước khi ăn để giảm các triệu chứng đau dạ dày.

7.9.Bạc hà

Bạc hà có rất nhiều công dụng trong đó có làm dịu cơ bụng, làm cải thiện chức năng của mật,…

Cách thực hiện:

Cho 1 ít lá bạc hà khô vào ly nước sôi và đậy kín đến 10 phút. Sau đó uống chậm chậm để giảm đau dạ dày.

Bạc hà chữa đau dạ dày

Ngoài ra, đối với lá bạc hà tươi, người bệnh có thể nhai cả lá để giảm đau dạ dày, giảm buồn nôn,…